Giới thiệu

Trang bìa
Thông tin chung
Thành tích
Lịch hẹn

Hữu ích

Các giai đoạn của cuộc đời
Chi tiêu có kế hoạch
Lạm phát lối sống
Tích luỹ tài sản
Làm giàu không khó
Để tiền vào đâu
Những cách đầu tư
Đừng sợ chữ đầu tư
Tính hiệu quả đầu tư
So sánh công cụ tích luỹ dài hạn
Chuẩn bị vào đại học
Tiền thưởng cuối năm
Vài số liệu về quỹ hưu trí tự nguyện ở Mỹ

Lập kế hoạch tài chính

Giới thiệu
Kế hoạch tích luỹ
Kế hoạch an hưởng
Ghi chép kết quả đầu tư dài hạn
Bảo vệ nguồn thu nhập
Tăng thu nhập
Tính thời gian trả nợ
Tính số tiền trả góp
Tính thời gian tích luỹ
Tính số tiền góp dần

Đầu tư cổ phiếu

Đầu tư cổ phiếu
Quỹ đầu tư
Maxx - Phúc Lộc Thịnh Vượng
Sổ tiết kiệm hay Quỹ đầu tư?
Làm gì khi thị trường xuống dốc?

Các loại bảo hiểm

Các loại bảo hiểm
Phí bảo hiểm nhân thọ
Bảo hiểm nhân thọ liên kết chung
Điểm Tựa Đầu Tư

Câu chuyện

Bài học phổ thông
Những hòn đá
Sứ giả của Đấng Thiêng Liêng
Bắt đầu đầu tư
Ước mơ thành tỉ phú
Những quyết định tốt cho tuổi già
Về hưu trước 40 tuổi
Tránh mang nợ
Dùng thẻ tín dụng một cách khôn ngoan
Để tiền mua nhà hay đầu tư
6 điều giúp tôi bớt lo lắng về tiền bạc
Sinh Lão Bệnh Tử

Kinh nghiệm

Máy tính

GnuCash
Bắt đầu dùng GnuCash
Các phép tính tài chính cần biết
Kinh nghiệm dùng cloud storage
Nhận xét các ví điện tử
Tiện ích di động
Gói cước di động nội mạng
Trò chơi học làm giàu Cashflow
Tạo tài khoản Google
Kinh nghiệm dùng Google Maps ở Việt Nam
Chặn những cuộc gọi tiếp thị
RaspberryPi
Phần mềm mã nguồn mở
Phần mềm tự do
Máy in phun
In sách nhỏ
Pin Lithium Ion
Fax từ Linux
Linux
Spam
Nhiệt độ CPU
Home server cũ
Tìm hiểu Bitcoin

Chữ Việt

Vị trí dấu thanh
Unicode
UTF-8
Web Việt

Linh tinh

Bếp
Tiêu thụ điện
Điện standby
Máy lạnh
Máy lạnh inverter
Nóng
Nhiệt độ một ngày
Tần số của TV
Ảnh
Hồng ngoại

Ý kiến

Bắt cá hai tay
Nguồn gốc sự giàu có
Đo độ giàu có
Xã hội thông tin
Dùng hàng Việt
Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng
Thành ngữ về tiền
Tiền và Máu
Giả trá
Những cái nêm
Khác người
Đã lên báo

Danh mục

Download
Mục lục

Ví điện tử

Các cách thanh toán không dùng tiền mặt

Xã hội càng phát triển người ta càng có nhiều cách thanh toán không dùng tiền mặt.

  1. Từ thời cổ xưa, khi bắt đầu có hình thức ngân hàng đầu tiên ở xứ Ba-Tư, các ngân hàng đã phát hành những bức thư có thể đổi được ra tiền gọi là čak. Ngày nay những thư đó gọi là séc (cheque, check).
  2. Khi các phương tiện truyền tin trở nên phổ biến thì séc dần được thay bằng điện chuyển tiền hay lệnh chuyển khoản. Cùng với sự phát triển của hệ thống liên lạc và hệ thống máy tính của các ngân hàng, thời gian xử lý lệnh chuyển khoản ngày càng rút ngắn. Hiện nay người ta có thể chuyển tiền giữa các ngân hàng trong nước từ Lạng Sơn tới Cà Mau trong vòng một phút.
  3. Tiền chuyển bằng lệnh chuyển khoản đến nơi nhận trong vòng một phút nhưng người chuyển phải tốn nhiều thời gian hơn để ra lệnh: phải viết hoặc gõ vào máy một cách cẩn thận tên và số tài khoản của người nhận, chỉ cần sai một chữ hay một con số là tiền không chuyển đi được hoặc mất tiền. Vì vậy lệnh chuyển tiền không thích hợp để trả tiền người bán lẻ hàng ngày. Trong bán lẻ, người ta thường dùng thẻ thanh toán (thẻ ngân hàng, thẻ tín dụng).
  4. Đến thời đại Internet di động, có những công ty không phải ngân hàng cũng cung cấp phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt là những ví điện tử. Ví điện tử giữ một ít tiền để người ta đem theo bên mình giống như ví tiền bình thường, nhưng tiền trong ví không phải là tiền giấy hay tiền kim loại mà là tiền trong tài khoản.

Séc có một điểm khác so với lệnh chuyển tiền là bên trả tiền không cần tốn thời gian giao dịch với ngân hàng, chỉ cần viết vài chữ lên tờ séc in sẵn rồi đưa cho bên nhận tiền. Bên nhận tiền sẽ tốn công đem tờ séc đó đến ngân hàng để nhận tiền mặt, phải trả phí, có khi không nhận được ngay. Cuối năm 1995, trong thời gian sang làm việc ở Canada hơn 3 tháng, tôi có mua một vài thứ thuộc nhóm hàng miễn thuế cho người ngoại quốc. Thủ tục nhận lại số thuế trong số tiền đã mua hàng là phải ra khỏi Canada, điền vào mẫu đơn in sẵn rồi gửi đơn kèm với các hoá đơn mua hàng đến cơ quan thuế Canada. Hơn một tháng sau cơ quan thuế Canada gửi cho tôi một tờ séc để trả số thuế được miễn. Tôi đem tờ séc đến Vietcombank hỏi thủ tục nhận tiền, Vietcombank báo số phí phải trả gần bằng số tiền ghi trên tờ séc (vì số tiền thuế được miễn quá ít và phí giao dịch giữa Việt Nam và nước ngoài cao) nên tôi không làm thủ tục nhận tiền.

Tình hình ví điện tử ở Việt Nam

Ở VN hiện nay có khoảng 20 hệ thống ví điện tử. Mỗi ví điện tử gắn liền với một số điện thoại di động. Một số điện thoại di động có thể dùng với nhiều hệ thống ví.
Những công dụng mà hầu như ví nào cũng có là:

Một vài hệ thống ví có hệ thống cửa hàng giao dịch để nộp tiền mặt vào ví nên không cần tài khoản ngân hàng. Và người sở hữu cũng có thể rút tiền từ trong ví ra thành tiền mặt tại các điểm giao dịch. Phần nhiều các hệ thống ví khác chưa có nơi giao dịch để nộp tiền mặt vào ví, do đó người dùng phải có tài khoản ngân hàng để chuyển tiền từ tài khoản ngân hàng của chính mình vào ví, hoặc nhờ người có ví cùng hệ thống chuyển tiền giúp.

Nhờ có ví, người dùng có thể giao dịch không tiền mặt một cách dễ dàng mà không cần ngân hàng. Ví dụ hiện nay Công ty Điện lực tpHCM không còn thu tiền mặt nữa, hàng tháng những người có ví chỉ cần nộp sẵn một khoản tiền vừa đủ để thanh toán điện/nước trong vài giây.

Một vài hệ thống ví cho chuyển tiền từ ví đến tài khoản ngân hàng của người khác. Nhưng tiện nhất là chuyển tiền từ ví sang ví, người chuyển chỉ cần nhớ số điện thoại của người nhận (hoặc chọn từ sổ điện thoại trong smartphone). Việc này cũng rất tiện cho việc thanh toán tiền giữa cá nhân với nhau. Nếu người nhận tiền chưa dùng ví thì sẽ có SMS nhắc người đó cài app để nhận tiền, sau hai ngày mà người nhận vẫn chưa cài app thì tiền sẽ quay về ví người gửi.

Một trở ngại cho việc dùng ví điện tử ở VN hiện nay là các hệ thống ví chưa nối được với nhau, chưa thể chuyển tiền từ ví trong hệ thống này sang ví trong hệ thống khác. Trở ngại này gần giống như hệ thống ATM và POS ở VN khoảng 20 năm trước: máy ATM của ngân hàng nào chỉ cho thẻ của ngân hàng đó rút tiền.
Các tổ chức có liên quan đang cố gắng xoá bỏ trở ngại này để mỗi người chỉ cần có một ví điện tử thanh toán được mọi khoản tiêu vặt như vá bánh xe, mua đồ ăn sáng… Những người bán lẻ cũng dùng ví điện tử để nhận tiền, không sợ rơi mất tiền, không sợ tiền giả, không sợ đếm sai, không sợ thiếu tiền lẻ để thối lại. Mỗi người bán lẻ in sẵn các QR code của ví của mình với các mức giá, treo các QR code đó ở nơi thuận tiện để khách hàng scan khi trả tiền. Thợ sửa xe thì in sẵn các QR code bơm bánh xe 1.999₫, vá bánh xe 14.999₫… Hàng xôi thì in sẵn các QR code xôi đậu xanh 9.999₫, xôi gà 11.999₫…
Ví điện tử dùng để trả các khoản tiêu vặt. Các khoản tiêu lớn hơn một chút như đi siêu thị hàng tuần, mua tour đi du lịch… thì chúng ta thanh toán bằng thẻ. Những món thanh toán lớn hơn hạn mức của thẻ thì ta dùng lệnh chuyển khoản. Tất cả các phương tiện đó giúp chúng ta không cần đến tiền mặt.

Tôi đã thử bốn ví điện tử MoMo, ZaloPay, ViettelPay, GrabPay by Moca. Sau đây là những đặc tính riêng của mỗi ví:

ZaloPay


MoMo


GrabPay by Moca


ViettelPay


Dùng ví điện tử như thế nào?

Tạo ví

Bạn cần có smartphone có cài app ví điện tử và nối Internet, và một số điện thoại di động để đăng ký ví (không nhất thiết phải gắn SIM điện thoại trong cùng máy cài app ví điện tử). Sau khi đăng ký bằng số điện thoại di động, ví của bạn được dùng ở mức độ cơ bản với số tiền hạn chế (khoảng 5 triệu đồng mỗi ngày). Để nâng số tiền hạn chế lên mức thông thường (khoảng vài trăm triệu đồng mỗi ngày) bạn phải được duyệt bằng cách dùng app ví điện tử chụp hình thẻ chứng minh nhân dân và mặt bạn.
Như đã ghi ở trên, hiện nay ở Việt Nam có khoảng 20 hiệu ví điện tử, theo tôi nhận xét thì phổ biến nhất là ví điện tử MoMo. Nếu bạn đăng ký ví MoMo mới thì nhập mã giới thiệu của tôi là 0919912341 để cả hai cùng được tặng tiền (tuỳ theo chương trình khuyến mãi của MoMo).

Cho tiền vào ví

Nếu hệ thống ví của bạn có các cửa hàng nạp tiền thì app ví điện tử sẽ chỉ cho bạn vị trí cửa hàng gần nhất, bạn đến đó yêu cầu nạp tiền vào ví điện tử có số điện thoại của bạn và đưa tiền mặt cho nhân viên cửa hàng.
Nếu bạn có tài khoản ngân hàng thì cũng nên liên kết thẻ ATM của tài khoản đó với ví. Nếu bạn có thẻ quốc tế thì cũng nên liên kết thẻ với ví. Bạn có thể nạp tiền vào ví từ tài khoản ngân hàng đã liên kết với ví.
Khi tiêu tiền, bạn sẽ được hỏi lấy tiền từ ví hay từ các thẻ liên kết. Lấy tiền từ ví là nhanh nhất. Khi tiêu tiền từ thẻ, app sẽ mở web của ngân hàng, chờ bạn gõ OTP gửi từ ngân hàng sẽ để xác định có đúng chủ thẻ tiêu tiền không, việc này làm cho việc dùng ví điện tử tốn thời gian.

Trả tiền điện, nước và các dịch vụ tích hợp trong ví

Mỗi hệ thống ví đều có tích hợp một số dịch vụ thanh toán giùm như trả tiền điện nước, vé xe, học phí… Bạn hãy bấm vào icon của dịch vụ rồi nhập thông tin liên quan như số hợp đồng, app sẽ tra thông tin và báo số tiền cần trả, bạn chọn nguồn tiền là ví hoặc thẻ liên kết.
Với tiền điện và nước, ví sẽ nhớ luôn số hợp đồng của bạn và hàng tháng nhắc bạn số tiền đến hạn phải trả. Thật tiện lợi!

Nạp tiền điện thoại

Nạp tiền điện thoại cũng là một dịch vụ tích hợp. Mỗi khi có đợt khuyến mãi của các công ty điện thoại di động thì ví sẽ nhắc bạn nạp tiền. Bạn cũng có thể nạp tiền trong những ngày không có khuyến mãi.

Mua hàng online

Một số trang web bán hàng nhận thanh toán bằng ví điện tử. Khi bạn chọn thanh toán bằng ví điện tử thì trang web sẽ hiện lên QR code của món tiền cần phải trả, bạn dùng app ví điện tử scan QR code đó để trả tiền. Xong!

Mua hàng ở siêu thị, cửa hàng, quán ăn

Một vài siêu thị, cửa hàng, quán ăn nhận thanh toán bằng ví điện tử. Có hai kiểu thanh toán.

  1. Bên bán scan QR code của bạn,
  2. Hoặc bạn scan QR code của người bán.

QR code có thể thay đổi theo số tiền cần thanh toán hoặc thay đổi theo thời gian (chỉ có giá trị thanh toán trong vài phút) hoặc cố định. Nếu QR code cố định thì sau khi scan phải gõ số tiền vào app.
Bạn nên để sẵn trong ví một ít tiền đủ để trả khi mua hàng trực tiếp ở siêu thị, cửa hàng, quán ăn… để khỏi phải mất thời gian nhập OTP từ ngân hàng khi thanh toán.

Chuyển tiền cho người khác

Bạn có thể chuyển tiền từ ví đến tài khoản ngân hàng của bạn hoặc của người khác. Nếu người nhận cũng dùng chung hệ thống ví thì bạn chỉ cần chuyển tiền đến số điện thoại đăng ký ví, dễ nhớ hơn số tài khoản nhiều.

Việc chuyển tiền giữa hai người đang gặp mặt nhau thì càng đơn giản hơn nữa: người nhận tiền mở hình QR code của ví mình và người trả tiền dùng ví quét QR code đó qua camera và gõ số tiền cần trả vào, thế là xong, không cần biết đến số điện thoại luôn. Các hình QR code của các ví của tôi có ở bên trên, các bạn có thể thử scan và chuyển cho tôi một ngàn VND 😏.
Tiến tới một xã hội không dùng tiền mặt, các bạn hãy mừng đám cưới/sinh nhật/thôi nôi/lì xì bằng ví điện tử.

Độ an toàn của ví điện tử so với ví thường

Giống như ví thường, ta chỉ nên để một số tiền vừa đủ cho những khoản tiêu vặt trong vài ngày trong ví điện tử, khi tiêu hết hoặc khi quyết định mua một món gì cần nhiều tiền hơn thì ta lại cho thêm tiền vào.
Khi bạn bị mất ví thường thì xác suất của việc bạn mất hết tiền trong ví và phải mua cái ví mới là gần 100%. Chỉ có rất ít trường hợp ví của bạn được người tốt bụng tìm thấy và trong ví có một mẩu giấy ghi tên và số điện thoại của bạn (danh thiếp) để người tốt bụng gọi cho bạn.
Ví điện tử nằm trong một smartphone, khi smartphone bị mất thì xác suất của việc mua smartphone mới là gần 100% nhưng xác suất của việc bạn bị mất tiền trong ví điện tử là gần 0%. Tiền trong ví điện tử được bảo vệ bằng mật khẩu do bạn đặt, nếu smartphone có khả năng đọc dấu vân tay thì ví điện tử cũng được bảo vệ bằng dấu vân tay của bạn. Khi không có mật khẩu và dấu vân tay của bạn thì không ai lấy được tiền trong ví điện tử. Bạn chỉ cần cài app ví điện tử trên một smartphone khác và login vào với số điện thoại đã dùng cho ví thì số tiền sẽ hiện ra y như trước.

Về mặt kỹ thuật thì tiền trong ví điện tử khó bị mất, nhưng bạn cần phải sáng suốt tránh bị lừa mất tiền. Kẻ gian luôn luôn tìm cách lừa người khác để lấy tiền, dù cho tiền đó là tiền mặt, tiền trong ngân hàng, vàng trong tủ hay tiền trong ví điện tử. Mật khẩu của ví điện tử hay tài khoản giao dịch ngân hàng điện tử tương đương với chìa khoá của tủ tiền, hộp tiền của bạn. Đừng bao giờ đưa mật khẩu cho bất kỳ người nào, kể cả người của ngân hàng hay công ty ví điện tử.

Ví điện tử PayPal

PayPal là một dịch vụ thanh toán qua Internet đã có từ năm 1998. Mặc dù cũng có một số đặc tính của ví điện tử, cũng có app trên smartphone nhưng PayPal hoạt động chủ yếu trên web.
Các dịch vụ của PayPal gồm có thanh toán online và chuyển tiền online. PayPal đang hoạt động ở 200 nước trên thế giới, giao dịch với 100 loại tiền, khách hàng có thể giữ 25 loại tiền trong ví và có thể rút tiền từ ví về tài khoản ngân hàng ở 56 nước. Phí chuyển tiền qua PayPal khá cao, nhất là khi chuyển không vì mục đích thương mại.
Để chuyển tiền đến một ví PayPal của ai đó, bạn chỉ cần biết địa chỉ dạng web của ví đó. Ví dụ ví PayPal của tôi là https://www.paypal.me/LHBoi.
Khi tiền được chuyển vào ví PayPal, người chủ ví nhận được một email từ PayPal thông báo.
Có những kẻ dàn dựng những kịch bản lừa đảo người giao dịch qua ví PayPal bằng cách gửi email giả mạo từ PayPal thông báo "tiền đã vào ví, hãy thực hiện giao dịch".

QR Payment

Bên cạnh các hệ thống ví điện tử, còn có một dạng thanh toán qua điện thoại di động khác là QR Payment. Trong QR Payment thì người dùng phải có tài khoản ngân hàng và trả tiền thẳng từ số tiền trong tài khoản ngân hàng, không có một ví tiền rời khỏi tài khoản. Người dùng QR Payment cũng không thể nhận tiền như ví điện tử, chỉ có bên bán hàng nhận tiền từ người dùng.
Các app của các ngân hàng thường có chức năng QR Payment. QR Payment tương đương như một cái thẻ debit liên kết với tài khoản ngân hàng.